«Δώσε μου δυόσμο να μυρίσω, λουίζα και βασιλικό» Οδυσσέας Ελύτης
Κρόκος
Παρασκευή 1 Μαρτίου 2019
Δευτέρα 31 Δεκεμβρίου 2018
ΚΑΛΑΝΤΑ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ ΚΡΟΚΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ
Άγιους Βασίλης έρχιτι
Άγιους Βασίλης έρχιτι, Γινάρης ξημιρώνει
- Βασίλη, πούθιν έρχισι κι αμπούθιν κατιβαίνεις
- Ιγώ απ' τα ξένα έρχουμι κι στα δικά μου πάω.
- Αν έρχισι απ'την ξινιτιά, πές μας κάνα τραγούδι
- Ιγώ γράμματα μάθινα, τραγούδια δεν ηξέρου
- Κι αφού γράμματα μάθινις, πές μας την αλφαβήτα.
Στην πατηρίτσα ακούμπησι να πει την αλφαβήτα
κι η πατηρίτσα ήταν χλωρή κι απόλυκει κλωνάρια.
Κλωνάρια χρυσουκλώναρα κι ανάργυρα τα φύλλα
κι απάνω στις κορφίτσις της πιριστεροφωλίτσες
κι απάνω στις ριζίτσις της πηγάδια κι λιβάδια
να κατιβαίν' οι πέρδικις να παίρνουν να γιμίζουν
να παίρν' νιρό στα νύχια τους κι μόσχου στα φτερά τους
να λούζιτι ο αφέντης μας μαζί με την κυρά του.
- Βασίλη, πούθιν έρχισι κι αμπούθιν κατιβαίνεις
- Ιγώ απ' τα ξένα έρχουμι κι στα δικά μου πάω.
- Αν έρχισι απ'την ξινιτιά, πές μας κάνα τραγούδι
- Ιγώ γράμματα μάθινα, τραγούδια δεν ηξέρου
- Κι αφού γράμματα μάθινις, πές μας την αλφαβήτα.
Στην πατηρίτσα ακούμπησι να πει την αλφαβήτα
κι η πατηρίτσα ήταν χλωρή κι απόλυκει κλωνάρια.
Κλωνάρια χρυσουκλώναρα κι ανάργυρα τα φύλλα
κι απάνω στις κορφίτσις της πιριστεροφωλίτσες
κι απάνω στις ριζίτσις της πηγάδια κι λιβάδια
να κατιβαίν' οι πέρδικις να παίρνουν να γιμίζουν
να παίρν' νιρό στα νύχια τους κι μόσχου στα φτερά τους
να λούζιτι ο αφέντης μας μαζί με την κυρά του.
Τρίτη 1 Μαΐου 2018
Κυριακή 15 Απριλίου 2018
ΤΟ ΕΚΚΛΗΣΑΚΙ ΣΤΟ ΜΠΑΝΤΖΙΑΒΑ ΣΟΥ ΣΤΟΝ ΚΡΟΚΟ (15/4/2018)
Σε απόσταση οχτώ χιλιομέτρων από τον Κρόκο χτισμένο στην κορυφή ενός
λόφου είναι κτισμένο ένα εξωκλήσι αφιερωμένο στην Αγία Τριάδα , οι
περισσότεροι το γνωρίζουν με την ονομασία Μπάντσεβα σού. Στην
συγκεκριμένη θέση υπάρχουν ενδείξεις πως υπήρξε αρχαίος ναός. Βρέθηκαν
πολλά ευρήματα όπως τεμάχια από όστρακα(δηλ. πήλινα σπασμένα
αγγεία),κεραμικά και διάφορα άλλα αντικείμενα . Στα γύρω χωράφια
βρέθηκαν και άλλα αντικείμενα που χρονολογούνται σε διαφορετικές
χρονικές περιόδους ,την ελληνιστική και την βυζαντινή εποχή. Στην
ανατολική πλευρά του λόφου ανακαλύφθηκαν οστά ανθρώπινων σκελετών
,πράγμα που επιβεβαιώνει την ύπαρξη αρχαίου νεκροταφείου .Το βέβαιο
είναι πως πολλά μικροαντικείμενα αρχαιολογικής σημασίας βρέθηκαν
τυχαία από γεωργούς που καλλιεργούσαν τα χωράφια τους και από άγνοια
δεν τους δόθηκε η πρέπουσα προσοχή. Όλα αυτά υποστηρίζουν την ύπαρξη
οικισμού στην συγκεκριμένη περιοχή και υπάρχει περίπτωση ο οικισμός
αυτός να είναι κομμάτι του ξακουστού οικισμού «Σαράντα Βάντσες».
Την Κυριακή του Θωμά το εκκλησάκι αυτό γιορτάζει. Μέρες πριν καθαρίζεται
, ασβεστώνεται, σημαιοστολίζεται και περιμένει τους επισκέπτες του με
κεράσματα .Το πρωί γίνεται κανονική λειτουργία που την παρακολουθεί
πλήθος πιστών. Την ημέρα αυτή καβαλάρηδες επισκέπτονται και τιμούν την
Αγία Τριάδα με τα άλογά τους. Προσκυνούν την παλιά εικόνα που βρήκε μια
γερόντισσα το 1922 μετά από όνειρο , η οποία χρονολογείται από την
βυζαντινή περίοδο και ανάβουν κερί.
Σήμερα είχε πάρα πολύ κόσμο και οι προσκυνητές καμάρωσαν και το μικρό τμήμα του Πολιτιστικού Συλλόγου που χόρεψε δημοτικούς χορούς. Μετά το τέλος της παράστασης ο κόσμος κεράστηκε ζεστή κοτόσουπα , ρυζόγαλα και εδέσματα που ετοίμασαν νοικοκυρές του Κρόκου .Στο δώμα που υπάρχει κοντά στο εξωκλήσι υπήρχε και έκθεση παλαιών φωτογραφιών με θέμα τον αρραβώνα , την προίκα και τον γάμο όπως γινόταν παλιά .
Με τον μικρό αυτό εορτασμό τελειώνουν τα πασχαλινά έθιμα στον Κρόκο
και όλα ξαναρχίζουν να μπαίνουν στην καθημερινή ρουτίνα. Υπάρχει βέβαια
η στολισμένη Πρωτομαγιά που την περιμένουν όλοι πως και πως για να
δουν τις γυναίκες να στολίζονται με τα παραδοσιακά τους ρούχα και να
κατεβαίνουν στην περιοχή του Λάκκου για να χορέψουν και να
τραγουδήσουν τα «μαϊσια» τραγούδια.
Ιωάννα Κύρου
Τετάρτη 21 Ιουνίου 2017
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΜΑΣ ΣΤΗ 2η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΧΟΡΩΔΙΩΝ ΣΤΑ ΓΡΕΒΕΝΑ
Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Τρίτη το βράδυ, στην αίθουσα του
Κέντρου Πολιτισμού, η 2η Μεγάλη Συνάντηση Χορωδιών που διοργάνωσαν το
Ωδείο και ο Σύλλογος Γρεβενιωτών Μουσικών, σε συνεργασία με τον Δήμο
Γρεβενών.
Συμμετείχαν οι χορωδίες του πολιτιστικού συλλόγου Κρόκου Κοζάνης «Ιωακείμ Λιούλιας, του Μορφωτικού Ομίλου Σερβίων «τα Κάστρα», του πολιτιστικού συλλόγου Κοζάνης «Οι Μακεδνοί», το Ωδείο Δ. Δημοπούλου και η «Λίγεια» Γρεβενών.
Συμμετείχαν οι χορωδίες του πολιτιστικού συλλόγου Κρόκου Κοζάνης «Ιωακείμ Λιούλιας, του Μορφωτικού Ομίλου Σερβίων «τα Κάστρα», του πολιτιστικού συλλόγου Κοζάνης «Οι Μακεδνοί», το Ωδείο Δ. Δημοπούλου και η «Λίγεια» Γρεβενών.
Κυριακή 23 Απριλίου 2017
ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΔΑ ΚΡΟΚΟΥ - ΜΠΑΝΤΖΙΑΒΑ ΣΟΥ 23/4/2017
Σήμερα Κυριακή του Θωμά αρκετοί κάτοικοι του
Κρόκου συναντήθηκαν στο εξωκλήσι της Αγίας Τριάδας (Μπαντσεβα Σου).Εκεί
προσκύνησαν και οι καβαλάρηδες του Κρόκου, χόρεψε το μικρό τμήμα του
Πολιτιστικού Συλλόγου και οι γυναίκες του χωριού τραγούδησαν και χόρεψαν
παραδοσιακά τραγούδια .
Οι προσκυνητες κεράστηκαν μαγειρίτσα και ρυζόγαλο
και ακολούθησε γλέντι. Στο χώρο υπήρχε και έκθεση παλιών φωτογραφιών
και παλιών αντικειμένων .Έτσι τα έθιμα του Πάσχα κλείνουν με αυτήν την
συνάντηση και ετοιμαζόμαστε για το έθιμο της Πρωτομαγιάς.
Χρόνια πολλά.
Κείμενο και φωτογραφίες: Ιωάννα Κύρου




Τετάρτη 19 Απριλίου 2017
Τρίτη 4 Απριλίου 2017
Σάββατο 18 Μαρτίου 2017
ΟΙ ΛΑΖΑΡΙΝΕΣ ΤΟΥ ΚΡΟΚΟΥ, ΑΡΧΑΙΟΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΑΤΑΛΟΙΠΟ ΤΩΝ ΠΑΡΘΕΝΙΩΝ
Από την Ιωάννα Κύρου, Νηπιαγωγό
Ο Δήμος Κοζάνης, σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Νεώτερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, το Λαογραφικό – Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας – Θράκης και τον Οργανισμό Αθλητισμού, Πολιτισμού και Νεολαίας του Δήμου Κοζάνης, οργάνωσε αφιέρωμα στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά από 10 έως 12 Μαρτίου 2017. Στα πλαίσιά του παρουσιάστηκε το έθιμο των Λαζαρίνων του Κρόκου.
Οι «Λαζαρίνες» είναι ένα γυναικείο πασχαλινό έθιμο που το συναντάμε σε όλο το χριστιανισμό της Βαλκανικής και κυρίως στην βόρεια Ελλάδα. Είναι τα ανοιξιάτικα κάλαντα των κοριτσιών και τελείται στα χωριά της νότιας περιοχής της Κοζάνης (περιοχή Τσιαρτσαμπά). Θεωρείται ότι φέρνουν καλοτυχία και προκοπή στα σπίτια που επισκέπτονται και γι΄ αυτό και οι Λαζαρίνες είναι πάντα καλοδεχούμενες .
Κυριακή 13 Νοεμβρίου 2016
Κυριακή 16 Οκτωβρίου 2016
ΑΡΧΙΣΕ Η ΦΕΤΙΝΗ ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΟΥ ΚΡΟΚΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ : ΜΙΑ ΥΠΟΘΕΣΗ ... ΣΕ ΧΡΩΜΑ ΜΩΒ !
Οι καλλιτεχνικές φωτογραφίες, του Σάκη Αναστασόπουλου, από τη συγκομιδή του Κρόκου Κοζάνης.
Πέμπτη 23 Ιουνίου 2016
"Ὅσον ζῇς φαίνου" : ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΚΡΟΚΟΥ
Συναυλία
της Χορωδίας του
Πολιτιστικού Συλλόγου Κρόκου
"Ιωακείμ Λιούλιας"
Πνευματικό Κέντρο
Κρόκου
Σάββατο 25-06-2016
Ώρα :
8 μ.μ.
Πρόγραμμα
Ὅσον ζῇς φαίνου (Σεικίλου σκόλιον)
Ὅσον ζῇς φαίνου, μηδέν ὅλως σύ λυποῦ
Πρὸς ὀλίγον ἐστί τὸ ζῆν, τὸ τέλος ὁ χρόνος ἀπαιτεῖ”.
“Όσο ζεις, να
λάμπεις, μη λυπάσαι καθόλου
η ζωή είναι
σύντομη ,ο χρόνος οδηγεί στο τέλος”
Η αρχαιότερη
ολοκληρωμένη σωζόμενη μουσική σύνθεση στον κόσμο (περίπου 200 π.Χ. – 100 μ.Χ.) που βρέθηκε χαραγμένη σε αρχαιοελληνική
μουσική σημειογραφία πάνω σε επιτύμβια στήλη στις Τράλλεις της Μ.Ασίας. Πρόκειται για
ένα σκόλιον, δηλαδή ένα τραγούδι που
εκτελούνταν στα συμπόσια της Αρχαίας Ελλάδας με συνοδεία λύρας.
Viva la musica (τρίφωνος κανόνας, Ανωνύμου)
Signum (Tielman Susato – 1510-1570,
επεξεργασία για δύο όμοιες
φωνές: Γ.Εμμανουήλ)
Καράβι καραβάκι (Δημοτικό Σκύρου,
επεξεργασία: Μ.Αδάμης, για
δύο όμοιες φωνές: Γ.Εμμανουήλ)
Δύο παραδοσιακά τραγούδια της Κύπρου (μεταγραφή-επεξεργασία:
Γ.Εμμανουήλ):
Φωνή Τηλλυρκώτισσα
’που κάτω στην τριανταφυλλιά
Δύο τραγούδια σε ποίηση του Ν. Καββαδία (μελοποίηση: Η.Αριώτης –
Ν.Χασάπης,
επεξεργασία: Γ.Εμμανουήλ):
Yara
Yara
Το πούσι
Τρία παραδοσιακά τραγούδια της Μ. Ασίας (μεταγραφή-επεξεργασία:
Γ.Εμμανουήλ):
Κανελόριζα
Δεν σε θέλω πια
Ανάθεμα τον αίτιο (Αγιάσου Λέσβου)
Αραμπάς περνά / Εntarisi ala benziyor (παραδοσιακό Κωνσταντινούπολης,
μεταγραφή-επεξεργασία:
Γ.Εμμανουήλ)
Χαράματα η ώρα τρεις
(Μ.Βαμβακάρης, επεξεργασία:
Γ.Εμμανουήλ)
Βάρκα γιαλό
(Β.Τσιτσάνης, επεξεργασία:
Γ.Εμμανουήλ)
Φωτιά στα σύνορα της γης
(Ν.Ιγνατιάδης, επεξεργασία:
Γ.Εμμανουήλ)
Ο Ιλισσός
(Μ.Χατζιδάκις, επεξεργασία: Γ.Εμμανουήλ)
Χορωδία :
Αλεξούλη
Ευαγγελία Γιαπράκα
Αλεξάνδρα Γιγής
Ηρακλής
Γκανάτσιου
Τασούλα Γκανάτσιου Χρυσή
Δαρδούμπα Βασιλική
Καλαϊτζίδου
Αφροδίτη Καλύβας Νίκος Καρανάνου
Θεοδώρα
Καρανάνου Συμέλα Λιούλια Μάρω Μαρκόπουλος Παύλος
Μηλιώνη
Μαίρη Μηλιώνης Χρήστος
Μιμήτου Αλίκη
Νάννου
Κατερίνα Νίκου
Έφη Παδάνογλου Ειρήνη
Παπακώστα Ζωή Παπαμάρκου
Μαρία Πλιάτσιου
Θεοδώρα
Πλιάτσιου Μαϊτσα Σακκούλα Γιούλα Σακκούλας Γιώργος
Τσιώγκα Ανθή Τσιώγκα Βούλα Τσιώγκας
Χαρίσιος
Χατζημητράγκα
Τασούλα
Περικλής
Παπαδόπουλος (κλαρινέτο), Πέρη Καρανάνου (ακορντεόν), Δημήτρης Γεωργούλας
(πιάνο), Νίκος Πλιάτσιος (κιθάρα), Ευαγγελία Παπαδοπούλου (κιθάρα) Γιάννης Χαραλαμπίδης
(κρουστά)
Διεύθυνση: Γιώργος Εμμανουήλ
Δευτέρα 23 Μαΐου 2016
ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΕΤΡΙΝΩΝ ΓΕΦΥΡΙΩΝ : ΣΤΑ ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ ΤΟΥ ΚΡΟΚΟΥ
Κείμενο –Φωτογραφίες Ιωάννα Κύρου
Τα γεφύρια του Κρόκου επισκέφτηκε ο ερευνητής και Πρόεδρος του
Κέντρου Μελέτης Πέτρινων Γεφυριών και δημιουργός του Αρχείου Γεφυριών
Ηπειρώτικων , Σπύρος Μαντάς.
Ξεναγήθηκε στην περιοχή των γεφυριών από μια παρέα ατόμων που
αποτελούν έναν άτυπο σύλλογο που φροντίζει για την γνωστοποίηση τους
στον κόσμο και κυρίως την διάσωσή τους.

Ο κ. Μαντάς αφού παρατήρησε, φωτογράφησε, σχεδίασε και μέτρησε το
καθένα ξεχωριστά, ανέφερε πως το ένα από αυτά του Καραμπέρη είναι
αρκετά σπάνιο μια και αποτελεί υδατογέφυρο(γεφύρι για να περνά από πάνω
το νερό , να δημιουργεί καταρράκτη και να κινεί τον νερόμυλο).Το μέλλον
του όμως είναι αβέβαιο μια και έχει υποστεί μεγάλη διάβρωση και το πιο
πιθανό είναι να πέσει σε μερικά χρόνια αν δεν γίνει κάτι άμεσα.
Τέλος αφού συμπεριέλαβε τα γεφύρια του Κρόκου στο βιβλίο που
ετοιμάζει για τα γεφύρια της Ελλάδας και θα κυκλοφορήσει σύντομα
υποσχέθηκε να ξανάρθει και να βοηθήσει μέσω του Κέντρου Μελέτης
Πέτρινων Γεφυριών την διάσωση των συγκεκριμένων .

Δευτέρα 18 Απριλίου 2016
ΟΙ ΛΑΖΑΡΙΝΕΣ ΤΟΥ ΚΡΟΚΟΥ (2016)
Κείμενο-Φωτογραφίες: Ιωάννα Κύρου
Οι «Λαζαρίνες» είναι ένα γυναικείο πασχαλινό έθιμο που το συναντάμε σε όλο το χριστιανισμό της Βαλκανικής και κυρίως στην βόρεια Ελλάδα. Είναι τα κάλαντα των κοριτσιών και αναβιώνει στα χωριά του Τσιαρτσαμπά. Θεωρείται ότι φέρνουν καλοτυχία και προκοπή στα σπίτια που επισκέπτονται και γι΄ αυτό και οι Λαζαρίνες είναι πάντα καλοδεχούμενες .Το έθιμο γιορτάζεται όμοια σχεδόν σε όλα τα χωριά με ελάχιστες διαφορές ως προς την προετοιμασία, την έναρξη και την λήξη ,τα τραγούδια και την μελωδία τους .
Οι Λαζαρίνες ,σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Σιαμπανόπουλο, είναι καθαρά αρχαιοελληνικό έθιμο και έχει σχέση με την αναγέννηση της φύσης και την ανανέωση της ζωής.

Οι ρίζες του εθίμου που χάνονται στην αρχαιότητα, θυμίζουν, όπως αναφέρει και η Κ. Κακούρη στο άρθρο της, Παρθενίες ή Εμμέλειες . Οι Παρθενίες ήταν λυρικά χορικά τραγούδια που εκτελούσαν ομάδες κοριτσιών σε τελετές προς τιμή του Απόλλωνα και της Άρτεμης. Αργότερα περιεβλήθη από τους ανθρώπους με τον χριστιανικό μανδύα και οι Λαζαρίνες φέρεται να είναι οι αδελφές του Λαζάρου, που πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι για να βρουν τον Χριστό και να του ζητήσουν να σώσει τον αδερφό τους. Στους χρόνους της Τουρκοκρατίας συμβόλιζε την ελπίδα του σκλαβωμένου Ελληνικού γένους για την απελευθέρωση.
Οι Λαζαρίνες του Κρόκου έχουν δυο χαρακτηριστικές διαφορές από τις Λαζαρίνες που βρίσκουμε σε άλλα χωριά του Τσιαρτσιαμπά, οι οποίες διαφορές ενισχύουν την αρχαία τους καταγωγή : οι κοπέλες που συμμετέχουν είναι από 5 μέχρι 15 χρονών και τα τραγούδια που λένε είναι κάλαντα στα οποία δεν υπάρχει καμία αναφορά στον Λάζαρο . Στα υπόλοιπα χωριά συμμετέχουν κυρίως οι μεγάλες γυναίκες .

Στην περιοχή του Κρόκου το έθιμο αυτό είναι μια τελετουργία και ξεκινά από την Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης και κορυφώνεται το Σάββατο του Λαζάρου. Την πρώτη Κυριακή τα κορίτσια «λογαριάζονται» δηλαδή υπολογίζουν πόσα είναι και ορίζουν τα «μπλίκια» τις ομάδες δηλαδή των κοριτσιών . Παλιά το κάθε «μπλίκι» αναλάμβανε να το φιλοξενήσει σε ένα σπίτι, που ονομαζόταν γι΄ αυτό και «κονάκι», μια οικοδέσποινα η οποία αναλάμβανε και την προετοιμασία του φαγητού των κοριτσιών .Τα υλικά τα έφερναν οι Λαζαρίνες στο κονάκι και ήταν μόνο νηστίσιμα.
Στα σημερινά χρόνια την φιλοξενία των κοριτσιών έχει αναλάβει ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Ιωακείμ Λιούλιας».Σημαντικός επίσης είναι ο ρόλος της κα Γκανάτσιου Ευαγγελίας που εδώ και χρόνια έχει αναλάβει την οργάνωση και διεκπεραίωση του εθίμου.
Την δεύτερη Κυριακή οι Λαζαρίνες συγκεντρώνονται ντυμένες παραδοσιακά , για να δώσουν τον όρκο τους, είναι η «Κυριακή της Αυγόπετσας». Η Αυγόπετσα είναι ένα είδος όρκου που έδιναν οι κοπέλες για να μην μαλώσουν και φοβόντουσαν ότι αν παραβούν τον όρκο θα αρρωστήσουν. Σύμφωνα με το έθιμο, οι Λαζαρίνες παίρνουν μια κεραμίδα όπου πάνω βάζουν ένα αβγό, τσουκνίδες και διάφορα αγριόχορτα, την τοποθετούν πάνω από μια πυροστιά, δηλαδή πάνω σε έναν σιδερένιο τρίποδα, και μια- μια με την σειρά περνάνε από πάνω και λένε τον όρκο, προσέχοντας να μην ακουμπήσουν για να είναι γερές όλο το χρόνο.

Τα λόγια που λένε είναι «ας περάσω κι ας κακιώσω» παράφραση ίσως του «περνάω και ορκίζομαι να μην κακιώσω». Μπαίνουν σε μια σειρά , ξεκινάνε από την μικρότερη και η τελευταία σπάει το αυγό με το πόδι της. Μετά όλες μαζί παίρνουν την κεραμίδα και πάνε στον Άγιο Κωνσταντίνο στη θέση «Άργανο» τραγουδώντας: «Κάπου κίνησα να πάου, Σαραγκίνα μου» και το «Τσιντζιρό γαϊτάνι μ΄ κι αργυρό κουμπί μ, τζιάνου μ» .
Στον χώρο της εκκλησίας θάβουν το σπασμένο αυγό και τις τσουκνίδες και έτσι πιστεύουν πως ξορκίζουν το κακό. Αφού τελειώσουν χαιρετούν τα εικονίσματα χορεύουν και τραγουδούν τοπικά τραγούδια σε αργό ρυθμό. Με χορούς συνοδεύουν όλες τους τις εκδηλώσεις και είναι συνήθως αργοί χοροί. Η βαριά φορεσιά του Κρόκου δεν επέτρεπε στριφογυρίσματα, κάποιες μάλιστα φορούσαν διπλές και τριπλές φούστες για να φαίνονται πιο γεμάτες! Άλλωστε έπρεπε οι κόρες του Κρόκου να είναι και να φαίνονται σεμνές γι αυτό και η πρώτη που έσερνε το χορό είχε το χέρι της κατεβασμένο και τα μάτια συνήθως χαμηλά.
Την τρίτη Κυριακή συγκεντρώνονται και κανονίζουν τις λεπτομέρειες. Είναι η «Κυριακή με το μπλιαγκούρι».Το μπλιαγκούρι ήταν το πλιγούρι που το μαγείρευε η οικοδέσποινα που είχε το κονάκι μαζί με άλλα νηστίσιμα όπως πίτες ,πιλάφι και φασόλια. Αυτό γινόταν παλιά , καθόταν όλα μαζί τα κορίτσια στο σνι και τρώγανε . Το σνι ήταν ένα ξύλινο ,χαμηλό ,στρογγυλό τραπέζι που το είχαν όλα τα σπίτια . Σε αυτές τις συναντήσεις τα κορίτσια δενόντουσαν με φιλίες και φαινόταν ο χαρακτήρας της κάθε μιας .Ήταν λίγες οι φορές που τα κορίτσια μπορούσαν να βγουν από το σπίτι τους και ένας από τους σκοπούς του εθίμου των Λαζαρίνων ήταν και το νυφοδιάλεγμα από τις γυναίκες που είχαν υποψήφιους γαμπρούς.

Την Παρασκευή που ακολουθεί ,παραμονή του Λαζάρου, οι κοπέλες συναντιούνται στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου και ξεκινούν με τα πόδια για την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής που βρίσκεται στην περιοχή «Λάκκος». Πάλι τραγουδούν στο δρόμο και μόλις φτάνουν στην είσοδο της εκκλησίας σταματούν και λένε το τραγούδι για την Παναγία . Η σκάλα γεμίζει με κόκκινα μαντήλια και οι φωνές των κοριτσιών ,πιο δυνατές τώρα και λόγου του χώρου , σε κάνουν να ανατριχιάζεις «Καλημερά σου Παναγιά ,καλώς τις Λαζαρίνες». Αφού τελειώσουν , χαιρετούν τις εικόνες, παίρνουν το φιλοδώρημα από τους υπευθύνους και χορεύουν στο προαύλιο το «Δω στης Παναγιάς τα δέντρα , Λαζαρίνες που χορεύουν …».
Φεύγουν από εκεί πάνε στο σπίτι του παπά και λένε ένα τραγούδι με παινέματα για αυτόν και την παπαδιά. Τα τραγούδια τους είναι άλλωστε κάλαντα κοριτσιών , όλα έχουν παινέματα και ευχές. Παλιά πήγαιναν και στις άλλες αρχές του χωριού, στον πρόεδρο και τον δάσκαλο .
Ξημερώνοντας το Σάββατο του Λαζάρου , το χωριό γέμιζε βυσσινιές και πράσινες φούστες, άσπρες ποδιές και κόκκινα μαντήλια. Τραγούδια ακουγόντουσαν σε κάθε γειτονιά .Τα κορίτσια χώριζαν το χωριό σε μαχαλάδες και το κάθε «μπλίκι» αναλάμβανε να πάει στα σπίτια και να τραγουδήσει. Ανάλογα με την επιθυμία της νοικοκυράς έλεγαν και το αντίστοιχο τραγούδι. Στο σπίτι που είχανε γιό έλεγαν «Η μάνα που χει έναν υγιό ,υγιό και κανακάρη…», στο σπίτι που είχαν μικρή κόρη έλεγαν «Μωρή μικρή μου τσαπουρνιά, τι στέκεις στολισμένη» στο σπίτι που είχαν κόρη σε ηλικία γάμου έλεγαν «Εδώ έχουμε κόρη για παντρειά ,κόρη για αρραβώνα, την τάζουν και την προξενούν στο Ρήγα γιο την δίνουν…» στο σπίτι που είχαν ξενιτεμένο «Ξενιτεμένο μου πουλί και παραπονεμένο» κτλ.
Οι νοικοκυρές έδιναν τις ευχές τους και άβαφα αυγά μαζί και με ένα φιλοδώρημα ή κέρασμα. Τα κορίτσια αφού τελειώσουν μαζεύονται στο κονάκι τους ,που στα χρόνια μας είναι το κτήριο του Πολιτιστικού Συλλόγου με την καθοδήγηση της κα Γκανάτσιου , μαζεύουν τα αυγά και τα φιλοδωρήματα και τα μοιράζουν μεταξύ τους. Μετά τρώνε όλες μαζί, χορεύουν τραγουδούν και κουβεντιάζουν . Κουρασμένες στο τέλος χαιρετιούνται και εύχονται να ξαναβρεθούν γερές του χρόνου και να συνεχίσουν το όμορφο αυτό έθιμο.
Κείμενο – Φωτογραφίες
Ιωάννα Κύρου
Νηπιαγωγός
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ :http://kozanimedia.gr/?p=267888#.VxSGdTGLXD8
Οι «Λαζαρίνες» είναι ένα γυναικείο πασχαλινό έθιμο που το συναντάμε σε όλο το χριστιανισμό της Βαλκανικής και κυρίως στην βόρεια Ελλάδα. Είναι τα κάλαντα των κοριτσιών και αναβιώνει στα χωριά του Τσιαρτσαμπά. Θεωρείται ότι φέρνουν καλοτυχία και προκοπή στα σπίτια που επισκέπτονται και γι΄ αυτό και οι Λαζαρίνες είναι πάντα καλοδεχούμενες .Το έθιμο γιορτάζεται όμοια σχεδόν σε όλα τα χωριά με ελάχιστες διαφορές ως προς την προετοιμασία, την έναρξη και την λήξη ,τα τραγούδια και την μελωδία τους .
Οι Λαζαρίνες ,σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Σιαμπανόπουλο, είναι καθαρά αρχαιοελληνικό έθιμο και έχει σχέση με την αναγέννηση της φύσης και την ανανέωση της ζωής.

Οι ρίζες του εθίμου που χάνονται στην αρχαιότητα, θυμίζουν, όπως αναφέρει και η Κ. Κακούρη στο άρθρο της, Παρθενίες ή Εμμέλειες . Οι Παρθενίες ήταν λυρικά χορικά τραγούδια που εκτελούσαν ομάδες κοριτσιών σε τελετές προς τιμή του Απόλλωνα και της Άρτεμης. Αργότερα περιεβλήθη από τους ανθρώπους με τον χριστιανικό μανδύα και οι Λαζαρίνες φέρεται να είναι οι αδελφές του Λαζάρου, που πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι για να βρουν τον Χριστό και να του ζητήσουν να σώσει τον αδερφό τους. Στους χρόνους της Τουρκοκρατίας συμβόλιζε την ελπίδα του σκλαβωμένου Ελληνικού γένους για την απελευθέρωση.
Οι Λαζαρίνες του Κρόκου έχουν δυο χαρακτηριστικές διαφορές από τις Λαζαρίνες που βρίσκουμε σε άλλα χωριά του Τσιαρτσιαμπά, οι οποίες διαφορές ενισχύουν την αρχαία τους καταγωγή : οι κοπέλες που συμμετέχουν είναι από 5 μέχρι 15 χρονών και τα τραγούδια που λένε είναι κάλαντα στα οποία δεν υπάρχει καμία αναφορά στον Λάζαρο . Στα υπόλοιπα χωριά συμμετέχουν κυρίως οι μεγάλες γυναίκες .

Στην περιοχή του Κρόκου το έθιμο αυτό είναι μια τελετουργία και ξεκινά από την Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης και κορυφώνεται το Σάββατο του Λαζάρου. Την πρώτη Κυριακή τα κορίτσια «λογαριάζονται» δηλαδή υπολογίζουν πόσα είναι και ορίζουν τα «μπλίκια» τις ομάδες δηλαδή των κοριτσιών . Παλιά το κάθε «μπλίκι» αναλάμβανε να το φιλοξενήσει σε ένα σπίτι, που ονομαζόταν γι΄ αυτό και «κονάκι», μια οικοδέσποινα η οποία αναλάμβανε και την προετοιμασία του φαγητού των κοριτσιών .Τα υλικά τα έφερναν οι Λαζαρίνες στο κονάκι και ήταν μόνο νηστίσιμα.
Στα σημερινά χρόνια την φιλοξενία των κοριτσιών έχει αναλάβει ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Ιωακείμ Λιούλιας».Σημαντικός επίσης είναι ο ρόλος της κα Γκανάτσιου Ευαγγελίας που εδώ και χρόνια έχει αναλάβει την οργάνωση και διεκπεραίωση του εθίμου.
Την δεύτερη Κυριακή οι Λαζαρίνες συγκεντρώνονται ντυμένες παραδοσιακά , για να δώσουν τον όρκο τους, είναι η «Κυριακή της Αυγόπετσας». Η Αυγόπετσα είναι ένα είδος όρκου που έδιναν οι κοπέλες για να μην μαλώσουν και φοβόντουσαν ότι αν παραβούν τον όρκο θα αρρωστήσουν. Σύμφωνα με το έθιμο, οι Λαζαρίνες παίρνουν μια κεραμίδα όπου πάνω βάζουν ένα αβγό, τσουκνίδες και διάφορα αγριόχορτα, την τοποθετούν πάνω από μια πυροστιά, δηλαδή πάνω σε έναν σιδερένιο τρίποδα, και μια- μια με την σειρά περνάνε από πάνω και λένε τον όρκο, προσέχοντας να μην ακουμπήσουν για να είναι γερές όλο το χρόνο.

Τα λόγια που λένε είναι «ας περάσω κι ας κακιώσω» παράφραση ίσως του «περνάω και ορκίζομαι να μην κακιώσω». Μπαίνουν σε μια σειρά , ξεκινάνε από την μικρότερη και η τελευταία σπάει το αυγό με το πόδι της. Μετά όλες μαζί παίρνουν την κεραμίδα και πάνε στον Άγιο Κωνσταντίνο στη θέση «Άργανο» τραγουδώντας: «Κάπου κίνησα να πάου, Σαραγκίνα μου» και το «Τσιντζιρό γαϊτάνι μ΄ κι αργυρό κουμπί μ, τζιάνου μ» .
Στον χώρο της εκκλησίας θάβουν το σπασμένο αυγό και τις τσουκνίδες και έτσι πιστεύουν πως ξορκίζουν το κακό. Αφού τελειώσουν χαιρετούν τα εικονίσματα χορεύουν και τραγουδούν τοπικά τραγούδια σε αργό ρυθμό. Με χορούς συνοδεύουν όλες τους τις εκδηλώσεις και είναι συνήθως αργοί χοροί. Η βαριά φορεσιά του Κρόκου δεν επέτρεπε στριφογυρίσματα, κάποιες μάλιστα φορούσαν διπλές και τριπλές φούστες για να φαίνονται πιο γεμάτες! Άλλωστε έπρεπε οι κόρες του Κρόκου να είναι και να φαίνονται σεμνές γι αυτό και η πρώτη που έσερνε το χορό είχε το χέρι της κατεβασμένο και τα μάτια συνήθως χαμηλά.
Την τρίτη Κυριακή συγκεντρώνονται και κανονίζουν τις λεπτομέρειες. Είναι η «Κυριακή με το μπλιαγκούρι».Το μπλιαγκούρι ήταν το πλιγούρι που το μαγείρευε η οικοδέσποινα που είχε το κονάκι μαζί με άλλα νηστίσιμα όπως πίτες ,πιλάφι και φασόλια. Αυτό γινόταν παλιά , καθόταν όλα μαζί τα κορίτσια στο σνι και τρώγανε . Το σνι ήταν ένα ξύλινο ,χαμηλό ,στρογγυλό τραπέζι που το είχαν όλα τα σπίτια . Σε αυτές τις συναντήσεις τα κορίτσια δενόντουσαν με φιλίες και φαινόταν ο χαρακτήρας της κάθε μιας .Ήταν λίγες οι φορές που τα κορίτσια μπορούσαν να βγουν από το σπίτι τους και ένας από τους σκοπούς του εθίμου των Λαζαρίνων ήταν και το νυφοδιάλεγμα από τις γυναίκες που είχαν υποψήφιους γαμπρούς.

Την Παρασκευή που ακολουθεί ,παραμονή του Λαζάρου, οι κοπέλες συναντιούνται στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου και ξεκινούν με τα πόδια για την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής που βρίσκεται στην περιοχή «Λάκκος». Πάλι τραγουδούν στο δρόμο και μόλις φτάνουν στην είσοδο της εκκλησίας σταματούν και λένε το τραγούδι για την Παναγία . Η σκάλα γεμίζει με κόκκινα μαντήλια και οι φωνές των κοριτσιών ,πιο δυνατές τώρα και λόγου του χώρου , σε κάνουν να ανατριχιάζεις «Καλημερά σου Παναγιά ,καλώς τις Λαζαρίνες». Αφού τελειώσουν , χαιρετούν τις εικόνες, παίρνουν το φιλοδώρημα από τους υπευθύνους και χορεύουν στο προαύλιο το «Δω στης Παναγιάς τα δέντρα , Λαζαρίνες που χορεύουν …».
Φεύγουν από εκεί πάνε στο σπίτι του παπά και λένε ένα τραγούδι με παινέματα για αυτόν και την παπαδιά. Τα τραγούδια τους είναι άλλωστε κάλαντα κοριτσιών , όλα έχουν παινέματα και ευχές. Παλιά πήγαιναν και στις άλλες αρχές του χωριού, στον πρόεδρο και τον δάσκαλο .
Ξημερώνοντας το Σάββατο του Λαζάρου , το χωριό γέμιζε βυσσινιές και πράσινες φούστες, άσπρες ποδιές και κόκκινα μαντήλια. Τραγούδια ακουγόντουσαν σε κάθε γειτονιά .Τα κορίτσια χώριζαν το χωριό σε μαχαλάδες και το κάθε «μπλίκι» αναλάμβανε να πάει στα σπίτια και να τραγουδήσει. Ανάλογα με την επιθυμία της νοικοκυράς έλεγαν και το αντίστοιχο τραγούδι. Στο σπίτι που είχανε γιό έλεγαν «Η μάνα που χει έναν υγιό ,υγιό και κανακάρη…», στο σπίτι που είχαν μικρή κόρη έλεγαν «Μωρή μικρή μου τσαπουρνιά, τι στέκεις στολισμένη» στο σπίτι που είχαν κόρη σε ηλικία γάμου έλεγαν «Εδώ έχουμε κόρη για παντρειά ,κόρη για αρραβώνα, την τάζουν και την προξενούν στο Ρήγα γιο την δίνουν…» στο σπίτι που είχαν ξενιτεμένο «Ξενιτεμένο μου πουλί και παραπονεμένο» κτλ.
Οι νοικοκυρές έδιναν τις ευχές τους και άβαφα αυγά μαζί και με ένα φιλοδώρημα ή κέρασμα. Τα κορίτσια αφού τελειώσουν μαζεύονται στο κονάκι τους ,που στα χρόνια μας είναι το κτήριο του Πολιτιστικού Συλλόγου με την καθοδήγηση της κα Γκανάτσιου , μαζεύουν τα αυγά και τα φιλοδωρήματα και τα μοιράζουν μεταξύ τους. Μετά τρώνε όλες μαζί, χορεύουν τραγουδούν και κουβεντιάζουν . Κουρασμένες στο τέλος χαιρετιούνται και εύχονται να ξαναβρεθούν γερές του χρόνου και να συνεχίσουν το όμορφο αυτό έθιμο.
Κείμενο – Φωτογραφίες
Ιωάννα Κύρου
Νηπιαγωγός
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ :http://kozanimedia.gr/?p=267888#.VxSGdTGLXD8
πηγή : xronos-kozanis
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)



























